Το Ζευγολατιό (παλιό Ντραγκόζι) πήρε το όνομά του από τον αγροτικό κόσμο: το «ζευγάρι» των βοδιών που όργωνε τα χωράφια. Η μετονομασία του και η επίσημη αναγνώρισή του ως κοινότητα το 1927 συμπίπτουν με την εποχή που η ελληνική διοίκηση προσπαθούσε να καταγράψει και να οργανώσει τον νέο, μετά την ανταλλαγή πληθυσμών, αγροτικό χώρο της Μακεδονίας.
Εδώ εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες αλλά και ντόπιοι καλλιεργητές – άνθρωποι που έζησαν βαριά χρόνια: Κατοχή, Εμφύλιος, μετεμφυλιακή φτώχεια. Παρ’ όλα αυτά, το χωριό κατάφερε να ορθοποδήσει και να κρατήσει γόνιμα εδάφη και ζωντανές παραδόσεις.
Σήμερα, ο επισκέπτης βλέπει μικρό οικισμό, με πλατεία, εκκλησία και περιμετρικά χωράφια. Τίποτα «θεαματικό», αλλά αυτό είναι και το καλό. Αν θες να καταλάβεις τι σημαίνει «ζευγολάτης», πρέπει να δεις το χωριό νωρίς το πρωί ή προς το βράδυ, όταν ο κόσμος επιστρέφει από τα χωράφια και η πλατεία γεμίζει με φωνές.
Τουριστικά μπορείς να το συνδυάσεις με στάσεις σε Λιβαδοχώρι και Χείμαρρο, φτιάχνοντας μια μικρή κυκλική διαδρομή χωριών στο νότιο τμήμα της ενότητας Στρυμονικού.
Περισσότερα για το Ζευγολατιό :
Ζευγολατιό – Η Ιστορία και ο Πολιτισμός ενός Θρακιώτικου Ριζώματος
Το Ζευγολατιό Σερρών αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους προσφυγικούς οικισμούς θρακικής προέλευσης. Οι κάτοικοί του κατάγονται από την Πλαβού της Βορειοδυτικής Θράκης, ένα αμιγώς ελληνικό χωριό το οποίο γνώρισε μεγάλες αναταραχές τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα. Η Πλαβού ήταν χτισμένη μέσα σε δασώδεις πλαγιές, με έντονη ελληνική παρουσία, ζωντανή εκκλησιαστική και εκπαιδευτική ζωή και παραδοσιακή οικονομία βασισμένη στη γεωργία, τη σηροτροφία και τις οικοτεχνίες (Μαβινίδης, 2012) . Μετά τους αναγκαστικούς διωγμούς και τον εκπατρισμό των κατοίκων της Πλαβούς το 1913, πολλές οικογένειες κατέφυγαν στην περιοχή των Σερρών και δημιούργησαν τον σημερινό οικισμό του Ζευγολατιού.
Η ζωή στην Πλαβού (και κατ’ επέκταση οι μνήμες που έφεραν οι πρόσφυγες στο Ζευγολατιό) ήταν βαθιά δεμένη με την ορθόδοξη πίστη και την κοινοτική συνοχή. Η εκκλησία του Αγίου Παντελεήμονα αποτελούσε το κέντρο της καθημερινότητας, ενώ γύρω της αναπτύχθηκε και η κοινωνική δραστηριότητα του χωριού. Ακόμη και στα δύσκολα χρόνια των επιδρομών και των πολέμων, οι κάτοικοι διατήρησαν ζωντανή τη θρησκευτική και εθνική τους ταυτότητα (Μαβινίδης, 2012) . Αυτή η προσήλωση στην παράδοση μεταφέρθηκε αυτούσια από τους πρόσφυγες στη νέα τους πατρίδα, όπου τα έθιμα και οι γιορτές παρέμειναν σημείο αναφοράς για την κοινότητά τους.
Ιδιαίτερη θέση στην ταυτότητα των Πλαβιωτών είχε η πολιτισμική τους δράση: οι μουσικές, οι χοροί, τα πανηγύρια και η κοινωνική ζωή γύρω από την πλατεία και την εκκλησία. Οι γιορτές του Αγίου Παντελεήμονα, το κουρμπάνι, οι παραδοσιακοί χοροί με γκάιντες, ζουρνάδες και νταούλια, αλλά και τα προξενιά και τα νυφοπάζαρα αποτελούσαν βαθιά ριζωμένες πρακτικές (Μαβινίδης, 2012) . Το Ζευγολατιό κράτησε αυτά τα στοιχεία ζωντανά, δημιουργώντας μια νέα κοινότητα η οποία τιμά τις ρίζες της μέσα από πολιτιστικούς συλλόγους, παραδοσιακά δρώμενα και ετήσιες εορτές.
Σήμερα, το Ζευγολατιό αποτελεί έναν τόπο που συνδυάζει την αγροτική ζωή με την ιστορική μνήμη. Ο χαρακτήρας του χωριού διαμορφώθηκε από τους πρόσφυγες της Πλαβούς, οι οποίοι έφεραν μαζί τους την εμπειρία της γεωργίας, της σηροτροφίας, της κτηνοτροφίας και των λαϊκών τεχνών (Μαβινίδης, 2012) . Παρά τις δυσκολίες των πρώτων χρόνων, κατάφεραν να οργανώσουν έναν ακμαίο οικισμό, να διατηρήσουν τα ήθη τους και να δώσουν στο Ζευγολατιό τη μορφή που έχει μέχρι σήμερα.
Από τουριστική άποψη, το Ζευγολατιό είναι ένας τόπος που απευθύνεται σε όσους αγαπούν την παράδοση και την ιστορία. Η παρουσία ισχυρών θρακικών εθίμων, η αυθεντικότητα της τοπικής κουλτούρας, τα πανηγύρια και οι πολιτιστικές δράσεις του χωριού δημιουργούν ένα ζεστό και φιλόξενο περιβάλλον. Η ιστορία των Πλαβιωτών δεν είναι μόνο η ιστορία ενός χαμένου χωριού της Θράκης· είναι μια ζωντανή παρακαταθήκη που συνεχίζει να εμπνέει και να ενώνει τους κατοίκους του Ζευγολατιού μέχρι σήμερα.
Βιβλιογραφία (APA Style)
Μαβινίδης, Α. Γ. (2012). Οι Πλαβιώτες και το χωριό τους. Αυτοέκδοση.
Στις παρυφές του Ζευγολατιού Σερρών, μόλις περίπου 2 χιλιόμετρα από το χωριό, βρίσκεται το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής στο παλιό χωριό της Μαγκριώτισσας. Ένας μικρός, ήσυχος προορισμός, ιδανικός για μια σύντομη βόλτα με το αυτοκίνητο ή ακόμα και με τα πόδια για όσους αγαπούν το περπάτημα στην ύπαιθρο.
Την περίοδο της γερμανικής κατοχής, η Μαγκριώτισσα και το Ζευγολατιό πλήρωσαν βαρύ φόρο αίματος. Το 1941, Γερμανοί ναζί εκτέλεσαν έξι φιλήσυχους κατοίκους ( πέντε από τη Μαγκριώτισσα και έναν από το Ζευγολατιό ) αφήνοντας πίσω χήρες, ορφανά και βαθιές πληγές. Για πολλά χρόνια, η θυσία τους έμενε σχεδόν σιωπηλή.
Δίπλα στο παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής υπάρχει ένα λιτό μνημείο με τα ονόματά τους και την ημερομηνία της εκτέλεσης. Εκεί, μέσα στην ησυχία του τόπου, ο επισκέπτης μπορεί να σταθεί, να διαβάσει τα ονόματα, να ανάψει ένα κερί και να κάνει ένα μικρό, προσωπικό μνημόσυνο. Είναι ένας χώρος που δεν εντυπωσιάζει με μέγεθος, αλλά με φόρτιση και σεβασμό.
Σήμερα, οι εκδηλώσεις μνήμης ξεκινούν με Θεία Λειτουργία στο παρεκκλήσι και επιμνημόσυνη δέηση στο ηρώο. Για όποιον ταξιδεύει στις Σέρρες και αγαπά τα ήσυχα, αυθεντικά μέρη, η Αγία Παρασκευή της Μαγκριώτισσας είναι ένας μικρός αλλά ουσιαστικός προορισμός: ένα ταπεινό προσκύνημα, όπου η ιστορία, η πίστη και η μνήμη συναντιούνται
