Το Παλαιόκαστρο, το παλιό Κούλα, πήρε το όνομά του από τα ερείπια κάστρου που δεσπόζουν στην περιοχή. Σήμερα είναι χωριό της Δημοτικής Ενότητας Σκοτούσσας, χτισμένο στον κάμπο, με τη σκιά όμως ενός υψώματος που κρατά μνήμες από παλιότερες εποχές.
Μετά το 1922 εγκαταστάθηκαν εδώ πρόσφυγες από Μαριούπολη και Πόντο, φτιάχνοντας ένα μωσαϊκό ταυτοτήτων πάνω σε γη ήδη ιστορικά φορτισμένη. Στους πολέμους του 20ού αιώνα η περιοχή γνώρισε κατοχή, συγκρούσεις, μετακινήσεις πληθυσμών.
Τι να δεις
Το ίδιο το χωριό, με την κλασική εικόνα μακεδονικού οικισμού: πλατεία, εκκλησία, στενά με σπίτια και αυλές.
Το λόφο με τα κατάλοιπα του κάστρου (σε προσβάσιμο βαθμό – δεν μιλάμε για οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο αλλά για τοπόσημο τοπικής σημασίας). Ανέβα όσο μπορείς με ασφάλεια: η θέα στον κάμπο και η αίσθηση «φυλακίου» αξίζουν.
Τι να κάνεις – πρακτικά
Συνδύασε Παλαιόκαστρο με Σκοτούσσα, Νέα Τυρολόη και Μελενικίτσι σε μια ημερήσια διαδρομή ιστορίας: αρχαίες ρίζες, βυζαντινό–οθωμανικό παρελθόν, προσφυγικά χωριά, σύγχρονη αγροτική πραγματικότητα.
Αναζήτησε πληροφορίες για το κάστρο από τους ντόπιους – θα ακούσεις ιστορίες που δεν θα βρεις εύκολα σε βιβλία.
Το Παλαιόκαστρο δεν έχει ταμπέλες, έχει όμως βάρος· είναι από τα χωριά που σου θυμίζουν ότι οι γραμμές των συνόρων, των στρατιωτών και των εμπόρων έχουν περάσει πολλές φορές από τον ίδιο τόπο.
Μια λέξη για την προσφυγική μνήμη
Κοινός παρονομαστής στα περισσότερα χωριά της Σκοτούσσας είναι ο προσφυγικός χαρακτήρας: Θράκη, Μικρά Ασία, Πόντος, Ρωμυλία. Η εγκατάσταση αυτή δεν ήταν τυχαία αλλά μέρος μιας τεράστιας «επιχείρησης» αγροτικού εποικισμού στη βόρεια Ελλάδα μετά την ανταλλαγή πληθυσμών.
Σήμερα, όποιος γυρίζει αυτά τα χωριά δεν βλέπει απλώς χωράφια: βλέπει τον τρόπο με τον οποίο οι κοινότητες αυτές ρίζωσαν σε νέο τόπο, έφτιαξαν εκκλησίες, σχολεία, πλατείες και έπλεξαν τη μνήμη της χαμένης πατρίδας με τη γη της Μακεδονίας.
